معين الدين فراهى هروى ( ملا مسكين )
19
تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف )
تحقيق احكام محبت است ، و تأكيد اسباب وصلت ، زيرا كه چون محب از حقيقت وصال محجوب گردد ، برسول انس تمام گيرد ، و چون از شهود احباب در پرده احتجاب « 1 » درآيد تسلى تام بود در كتابش حاصل آيد . لمؤلفه هر كه هجرش ز وصل شد مانع * برسول و كتاب شد قانع چونكه باشد ز يار خود محجوب * انس گيرد به نامه و مكتوب وانكه ميزان وصل مىسنجد * واسطه در ميان نمىگنجد مصطفى تا نديد نور شهود * چشم بر راه جبرئيلش بود منتظر مىنشست ايامى * تا كى آرد ز دوست « 2 » پيغامى چون بر افتاد از جمال ، نقاب * گشت جبريل در ميان حجاب قال اللّه سبحانه و تعالى « إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ » به درستى و راستى كه « 3 » فرستاديم اين كتاب مبين كه در وى قصهء يوسف مذكور است در حالى كه اين كتاب مقرر بود به زبانى عربى تا شايد كه اين « 4 » عربان بيابند و فهم كنند معانى آن را بهآسانى كذا قال « 5 » صاحب الكشاف . و احتجاج كردهاند « 6 » از معتزله به اين آيت كه قران مخلوقست ، به دو وجه ، يكى آنكه نسبت انزال فرمود بقران و انزال عبارتست از فرو فرستادن و هر چه فروفرستادهشود منتقل است « 7 » از علو بسفل و اين معنى از صفات حادثاتست نه قديم ، زيرا كه در قديم توهم تنزيل و تحويل مجوّز نيست ، دويم آنكه وصف فرمود به عربى و قديم از توصيف به عربى و فارسى منزه است و اهل سنت جواب ايشان مىگويند : كه قرآن دو اعتبار
--> ( 1 ) - ح : و چون شهود ارباب در پرده احتجاب درآيد تسلى تمام بورود كتابش حاصل آيد . ( 2 ) - ح : كآيد از پيش دوست پيغامى . ( 3 ) - چ : فروفرستاديم . ( 4 ) - ح : كه شما اى عربان دريابيد . ( 5 ) - چ : فسره صاحب . ( 6 ) - چ : جبائيان از معتزله . ( 7 ) - چ : منتقل گردد .